4 min

Market Comment: Coronacrisis: schulden stapelen zich op - wat nu?

Door de maatregelen tegen het coronavirus geven overheden wereldwijd steeds meer geld uit waardoor overheidstekorten enorm toenemen. Aan deze toename ontkomen overheden niet, aangezien er geen alternatief is. Maar voorlopig zijn deze schulden niet zo problematisch als ze lijken.

Samengevat

  • Snel stijgende staatsschuld
  • Vooralsnog geen probleem
  • Stimuleren economische groei
Market Comment: Coronacrisis: schulden stapelen zich op - wat nu?
Market Comment: Coronacrisis: schulden stapelen zich op - wat nu?

Regeringen over de hele wereld hebben economische stimulerings- en steunprogramma's ingezet om de coronacrisis te bestrijden, op een ongelooflijk grote schaal. Ook is er sprake van een economische terugval. Zo is bijvoorbeeld in het tweede kwartaal de Amerikaanse economie met 9,5% gekrompen ten opzichte van de eerste drie maanden.

Begrotingstekorten van overheden stijgen door een combinatie van hogere uitgaven en lagere inkomsten. Ten eerste vanwege de kosten van de maatregelen om de economische groei te stimuleren. Het gaat onder meer om investeringsprogramma's van de overheid, hogere uitgaven voor de gezondheidszorg en financiële steun voor het bedrijfsleven en particuliere huishoudens, zoals de cheques in de VS.

Tegelijkertijd nemen de overheidsinkomsten af. Instortende bedrijfswinsten, uitstel van belasting, arbeidstijdverkorting of zelfs werkloosheid leiden tot lagere belastinginkomsten. Ook zijn de overheidsuitgaven voor sociale kwesties gestegen.

Ten derde zijn er uitgebreide staatsgaranties en grotere leningsmogelijkheden voor bedrijven. Ook deze leiden tot hogere uitgaven, hoewel deze de nationale begrotingen echter pas in een later stadium zullen belasten.

Voor de financiering van deze maatregelen zullen de landen van de eurozone alleen al dit jaar een extra schuld opbouwen van naar schatting 1.110 miljard euro. Ter vergelijking: vóór de coronacrisis bedroeg de behoefte aan extra middelen 176 miljard euro. In de VS zullen de extra uitgaven naar verwachting zelfs in totaal 2.111 miljard Amerikaanse dollar bedragen (circa 1.780 miljard euro).

Snel stijgende staatsschuld

De verschillende stimuleringspakketten leiden dus tot een enorme toename van de overheidstekorten. In de VS zal de overheidsschuld dit jaar naar verwachting stijgen van iets minder dan 80% tot bijna 100% van het bruto binnenlands product (BBP). Zelfs in het eigenlijk zuinige Duitsland neemt de schuldenberg toe van ongeveer 60% tot 80% van het BBP. Italië zal zelfs meer dan 160% bereiken.

En dit is nog niet alles. De overheidstekorten zullen ook volgend jaar toenemen, zij het in een veel trager tempo dan in 2020, omdat diverse steunmaatregelen van de overheid tot ver na dit jaar zullen (moeten) worden gehandhaafd. En het zal jaren duren voordat de wereldwijde economische groei terugkeert naar het niveau van vóór de crisis - ook al wordt vanaf medio volgend jaar een herstel verwacht. Omgekeerd, als we kijken naar geld besparen, zal het waarschijnlijk nog lang duren voordat de regering daartoe weer serieuze pogingen gaat doen.

Punt van aandacht is dat sinds de kredietcrisis van 2008 een te hoge overheidsschuld wordt beschouwd als een rem op de groei van economieën, gebaseerd op het vaak aangehaalde onderzoek van de economen Reinhart en Rogoff. Echter, andere factoren lijken een grotere rol te spelen: een (te) hoge spaarquote, (te) lage productiviteitsgroei en (te) lage inflatie. Hoewel afzien van overheidsstimulering zou leiden tot lagere overheidstekorten, zou het effect op de economie rampzalig zijn.

Vooralsnog geen probleem

Om verschillende redenen is de explosie van de overheidsschuld echter niet zo problematisch als op het eerste gezicht lijkt. De centrale banken kopen op grote schaal staatsobligaties op, met andere woorden schulden. Tegelijkertijd is er voor particuliere beleggers die op zoek zijn naar veilige havens, weinig andere keus dan obligaties van financieel gezonde uitgevers zoals de VS of de EU. Bovendien is een groot deel van de maatregelen bedoeld om de economie te ondersteunen en niet alleen om de consumptie te financieren. Tot slot zijn de rentetarieven zo laag of zelfs negatief dat nieuwe schulden zonder problemen kunnen worden gefinancierd.

Het verschijnsel van groeiende overheidstekorten is op zich niet nieuw. Ook in het verleden zijn de overheidstekorten tijdens periodes van krimp toegenomen. Zo heeft de Japanse regering onder zijn voormalige premier Shinzō Abe een hogere staatsschuld op zich genomen.

Stimuleren economische groei

Op de lange termijn kan deze hogere staatsschuld in verhouding met de economie slechts met drie maatregelen worden aangepakt: hogere inflatie, bezuinigingen door de overheid of sterkere economische groei Een hogere inflatie is vooralsnog niet in zicht, vanwege de zwakke economie en de kwetsbare arbeidsmarkt. Bezuinigingsmaatregelen zouden de economie op dit moment volledig verstikken. Daarom is de enige optie het stimuleren van de economische groei, ook al gaat dit momenteel ten koste van de nationale begrotingen.

Het komt erop neer dat - ondanks de combinatie van ongekende fiscale en monetaire maatregelen - binnen afzienbare tijd slechts een zwakke inflatie en een magere economische groei kan worden verwacht.

In deze omgeving kunnen beleggers overwegen zich voor deze lange termijn te positioneren met beleggingen die hoge lopende inkomsten genereren, bijvoorbeeld met aandelen met hoge dividendrendementen. Als we kijken naar obligaties komen opkomende marken in harde valuta in aanmerking, terwijl het voor High Yield-obligaties en obligaties uit opkomende markten in lokale valuta nu wellicht nog net iets te vroeg is. Ook aandelen met bovengemiddelde groeipercentages kunnen aantrekkelijk zijn. Daarbij is het verstandig te kijken naar wereldwijde diversificatie. Zie ook de meest recente Beleggingsstrategie.

Reinhard Pfingsten

Reinhard Pfingsten is Hoofd Asset Allocation en onderdeel van het Management Team van het Global Investment Centre van ABN AMRO Private Banking.

Reinhard Pfingsten
Reinhard Pfingsten
Head of Global Asset Allocation
Reacties
Er zijn nog geen reacties geplaatst bij dit artikel.