5 min

Laat u niet verrassen door de stijgende volatiliteit

In 2017 was het zoeken naar enig spoor van inflatie, waardoor het feest op de beurzen een extra boost kreeg. Begin februari schoten de financiële markten echter plots in een kramp. Een verrassend banenrapport volstond om inflatieverwachtingen omhoog te stuwen en toen bekend gemaakt werd dat de loongroei in de VS sneller toenam dan verwacht, doemde het spook van de inflatie weer op. Obligatierentes volgden algauw, waardoor aandelenmarkten fors onderuit gingen. Tegelijkertijd klopte een andere ongenode gast aan: de volatiliteit, terug van eigenlijk nooit weggeweest.
Laat u niet verrassen door de stijgende volatiliteit
Laat u niet verrassen door de stijgende volatiliteit

In 2017 was het zoeken naar enig spoor van inflatie, waardoor het feest op de beurzen een extra boost kreeg. Begin februari schoten de financiële markten echter plots in een kramp. Een verrassend banenrapport volstond om inflatieverwachtingen omhoog te stuwen en toen bekend gemaakt werd dat de loongroei in de VS sneller toenam dan verwacht, doemde het spook van de inflatie weer op. Obligatierentes volgden algauw, waardoor aandelenmarkten fors onderuit gingen. Tegelijkertijd klopte een andere ongenode gast aan: de volatiliteit, terug van eigenlijk nooit weggeweest.

Het ABC van Volatiliteit

Volatiliteit is een statistische maatstaf die meet hoezeer de koersen van bijvoorbeeld aandelen op en neer bewegen. Als koersen een mooie opwaartse trend volgen, dan is volatiliteit over het algemeen laag, maar wanneer de onzekerheid toeneemt zullen koersen beweeglijker worden. De CBOE Volatility Index, beter gekend als de VIX-index, meet de volatiliteit van de Amerikaanse S&P500 beursindex. Hoewel volatiliteit niet noodzakelijk gelijk staat met verlies, wordt de term toch vaak in één adem genoemd met risico, nervositeit en lagere koersen op de beurs. De VIX index wordt dan ook de “fear index” genoemd, een maatstaf voor de vrees van beleggers. Het wordt bepaald op basis van de prijs van call- en putopties op de S&P 500 index over de komende 30 dagen. Bloomberg houdt de evolutie van de VIX bij sinds 1990. Het gemiddelde bedroeg 19.3 sinds die periode, met een piek van 80.9 in oktober 2008. Maar in 2017 was er eigenlijk nauwelijks sprake van volatiliteit op de beurzen, het gemiddelde niveau bedroeg amper 11.1.

Tot 2010 was de VIX futures markt vooral een zaak van institutionele beleggers. Maar toen werden Exchange-Traded Products (ETPs) gelanceerd die particuliere beleggers toelieten om volatiliteit te verhandelen. Met behulp van een klassieke VIX ETP konden zij een long positie opbouwen om te profiteren van een toekomstige stijging van de VIX. Maar de kostprijs was de hieronder beschreven “roll kost”. In 2011 werden nieuwe ETPs op de markt gebracht: Inverse ETPs (of Short ETPs) maken verlies als volatiliteit stijgt en winnen aan waarde als volatiliteit daalt. Bovendien “ontvangen” zij de “roll kost”. In onderstaand hypothetisch voorbeeld zou een Short ETP 8% per maand verdienen als de volatiliteit ongewijzigd blijft.

*betreft een hypothetisch voorbeeld

Hoe langer de volatiliteit laag bleef, hoe populairder Inverse ETPs werden, zeker omdat rendementen in andere activa steeds schaarser werden. Het leek wel een “free lunch” want tot 29 januari 2018 had de S&P 500 al 400 dagen geen correctie van 5% of meer gezien. Het feest kon niet meer kapot. Tot februari. Op donderdag 1 februari is de laagste koers voor de VIX 12,59. Op dinsdag 6 februari haalt de VIX echter een intradag hoogste koers van 50,3. Een stijging met bijna 300% op 3 handelsdagen! Dit heeft een dodelijke impact op Inverse ETPs. De waarde van de meeste Inverse ETPs – die verlies maken wanneer de volatiliteit stijgt - verdampte van meerdere miljarden dollars tot slechts een paar honderd miljoen. Een van de grotere Inverse ETPs was zelfs verplicht om te sluiten en over te gaan tot liquidatie. Tot grote verrassing van veel beleggers, die niet begrepen dat een Short ETP ophoudt te bestaan als de onderliggende index met meer dan 100% stijgt, zoals blijkt uit het hypothetisch voorbeeld:

Scenario 1: de index stijgt met 75% van 12 naar 21

  • Een Long ETP stijgt met 75% van 100 naar 175
  • Een Short ETP daalt met 75% van 100 naar 25

Scenario 2: de index daalt met 25% van 12 naar 9

  • Een Long ETP daalt met 25% van 100 naar 75
  • Een Short ETP stijgt met 25% van 100 naar 125

Scenario 3: de index stijgt met 110% van 12 naar 25.20

  • Een Long ETP stijgt met 110% van 100 naar 210
  • Een Short ETP daalt met 100% van 100 naar 0 en houdt op te bestaan

Met dit voorbeeld worden we herinnerd aan een oude beurswijsheid: beleg enkel in wat je kent!

Op dit artikel is deze disclaimer van toepassing.
Ivo Bosteels
Senior Investment Advisor
Reacties
Er zijn nog geen reacties geplaatst bij dit artikel.